Sinyal netliği ve taban oran
Bir sinyalin ne kadar iyi olduğunu anlamak için isabet oranına değil, aynı dönemde piyasanın kendiliğinden ne yaptığına göre farkına bakmak gerekir; buna taban oran denir.
Yukarıdaki günlük grafikte ortalamaların dizilişini ve alttaki RSI panelini görüyorsun. Bir analiz sistemi bu gibi kanıtlara bakarak ‘yükseliş bekliyorum’ dediğinde, doğal soru şudur: ‘Bu sistem ne kadar tutturuyor?’ Bu dersin konusu, bu sorunun neden göründüğü kadar basit olmadığıdır.
Diyelim ki bir sistemin yükseliş sinyallerinin yüzde 60'ı tuttu. İyi mi? Cevap, aynı dönemde piyasanın ne yaptığına bağlıdır. Eğer o dönemde bütün hisselerin yüzde 70'i zaten yükseldiyse, sistemin yüzde 60'lık başarısı aslında rastgele seçimden kötüdür. Tersine, piyasanın büyük kısmı düşerken yüzde 40 tutturan bir yükseliş sinyali, ortalamadan iyi olabilir. Bu karşılaştırma noktasına ‘taban oran’ denir.
Bu yüzden BBL analiz kartında ‘güven’ yerine ‘sinyal netliği’ yazar. Netlik, kanıtların ne kadar aynı yönü gösterdiğidir; bir olasılık ya da isabet vaadi değildir. Kanıtlar çelişiyorsa netlik düşer, hepsi aynı yönü gösteriyorsa yükselir.
Kendi sistemimizi de bu ölçüyle değerlendiriyoruz ve sonuçları süslemeden yazıyoruz: bir sinyalin kenarı ancak taban orana göre anlamlı bir fark varsa kanıtlanmış sayılır.
Nasıl okunur
- Bir başarı oranı gördüğünde hemen sor: aynı dönemde piyasanın kendisi ne yaptı?
- Sinyal netliğini güven gibi okuma: yüksek netlik ‘kanıtlar aynı yönde’ demektir, ‘kesin tutar’ değil.
- Az örnekle kesin konuşma: 20–30 işlemlik bir sonuç şansla kolayca iyi ya da kötü görünebilir.
- Farklı dönemlerde tutarlılık ara: yalnızca tek bir yükseliş döneminde çalışan bir yöntem, piyasa değişince çalışmayabilir.
Ölçtük
Kendi sinyallerimizi taban orana göre ölçtüğümüzde, BIST ağırlıklı bir dönemde yükseliş sinyallerinin 1 gün sonraki isabeti yüzde 17,8 çıktı; aynı dönemde bütün kayıtların yüzde 28'i kendiliğinden yükselmişti. Yani ‘yüzde 18 tutturdu’ cümlesi tek başına sistemin kötü olduğunu kanıtlamıyordu, piyasa zaten düşüyordu; taban orana göre ölçülebilir bir yön kenarı da görünmüyordu. Aynı ölçümde yüksek güven bantları isabetle ilişkili çıkmadığı için ekrandaki etiketi ‘Güven’den ‘Sinyal Netliği’ne çevirdik.
Kaynak: BBL sinyal raporu: 12 Haziran – 28 Temmuz 2026, BIST ağırlıklı, taban orana göre net kenar ·
Tuzak
En sık hata, yüksek isabet yüzdelerini bağlamsız karşılaştırmak. Boğa piyasasında her yükseliş sinyali iyi görünür, ayı piyasasında her biri kötü. İkinci hata, sinyal netliğini ‘kazanma olasılığı’ sanmak: netlik yüzde 80 olan bir analiz, yüzde 80 ihtimalle kazandırır demek değildir.
İpucu
Analiz kartındaki ‘Sinyal Netliği’ni, kanıt kartındaki katmanlarla birlikte oku: netlik düşükse kartta birbirine ters bakan kanıtlar görürsün; hangilerinin çeliştiğine bakmak, kararı senin için netleştirir.
Sözlük
- Taban oran
- Aynı dönemde sinyal olmadan da gerçekleşen sonuçların oranı; karşılaştırma noktası.
- Net kenar
- Sinyalin isabeti ile taban oran arasındaki fark.
- Sinyal netliği
- Kanıtların ne kadar aynı yönü gösterdiği; olasılık vaadi değildir.
Mini test
Şimdi dene
Bir analizde sinyal netliğini ve kanıtları karşılaştır →Bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.