Tek mum formasyonları: doji, çekiç, kayan yıldız
Tek bir mumun gövdesi ve gölgeleri o dönemde alıcıyla satıcı arasında ne olduğunu anlatır. Ama aynı mum, trendin neresinde çıktığına göre farklı anlam taşır.
Yukarıdaki grafikte bazı mumların çevresinde ince bir çerçeve görüyorsun. Çerçeve sistemin tanıdığı bir mum formasyonunu işaretler; rengi formasyonun eğilimini söyler: yeşil yükseliş, kırmızı düşüş, turuncu kararsızlık. Oynatma sırasında üst şeritte formasyonun adı ve kısa açıklaması yazar.
Mum grafiği dersinde gövdenin açılış ile kapanış arasını, gölgelerin (fitillerin) ise dönem içindeki en yüksek ve en düşük fiyatı gösterdiğini öğrendin. Tek mum formasyonları bu parçaların oranlarından okunur.
Doji'de gövde neredeyse yoktur: fiyat açıldığı yerde kapanmıştır. Alıcı ile satıcı o dönemi berabere bitirmiştir. Uzun alt gölgeli doji'ye yusufçuk doji denir; satıcılar fiyatı aşağı itmiş ama alıcılar tamamını geri almıştır. Uzun üst gölgeli olana mezar taşı doji denir ve bunun tersini anlatır.
Çekiç, küçük gövdeli ve uzun alt gölgeli bir mumdur. Düşüşün sonunda çıkarsa, dipte alıcıların güçlü biçimde devreye girdiğini anlatır. Aynı şekil bir yükselişin tepesinde çıkarsa adı asılı adamdır ve bu kez bir uyarıdır: dönem içinde sert satış gelmiş, fiyat zar zor toparlanmıştır. Kayan yıldız ile ters çekiç de böyle bir çifttir: uzun üst gölge yükselişin tepesinde kayan yıldız (düşüş eğilimli), düşüşün dibinde ters çekiçtir (yükseliş eğilimli). Sistem bu ayrımı fiyatın 50 mumluk ortalamaya göre konumundan yapar.
Marubozu neredeyse gölgesiz, uzun gövdeli bir mumdur: dönemin başından sonuna tek taraf hâkimdir. Topaç ise küçük gövdeli, iki yanında gölge olan bir mumdur ve kararsızlık anlatır.
Bu formasyonların hepsi tek bir dönemin hikâyesidir. Bu yüzden bir mum formasyonu kendi başına bir işlem sebebi değil, bir destek, direnç ya da trend bağlamıyla birlikte okunacak küçük bir ipucudur.
Nasıl okunur
- Önce bağlama bak: mum bir düşüşün dibinde mi, yükselişin tepesinde mi, yoksa yatay bir bandın ortasında mı?
- Aynı şeklin iki adı olabilir: dipte çekiç, tepede asılı adam. Adı değil, yeri oku.
- Formasyonun ardından gelen mumu bekle: dönüş, bir sonraki mumun kapanışıyla teyit edilir.
- Formasyonu bir seviyeyle eşleştir: destekte çıkan çekiç, boşlukta çıkan çekiçten daha anlamlıdır.
Ölçtük
Tek mum formasyonları çok sık çıkar. 54 grafikte, 9.396 mumda tek mumluk formasyon sayısı 1.543 çıktı; yani aşağı yukarı her altı mumdan birinde bir tek mum formasyonu vardı. En sık görülenler topaç (621), doji (273) ve uzun üst gölge (212) oldu. Bu kadar sık çıkan bir şeyin tek başına güçlü bir sinyal olması beklenemez: tek mum, ancak doğru yerde çıktığında anlam kazanır.
Kaynak: BBL ölçümü: BIST'in en likit 24 hissesi ve 12 büyük kripto (4 saatlik), 10 hisse ve 8 kripto (günlük); 54 grafik, 9.396 mum; kurallar TradingView ‘All Candlestick Patterns’ portu. ·
Tuzak
En sık hata, her doji'yi ya da her çekici bir dönüş sinyali sanmaktır. Yukarıdaki ölçümün de gösterdiği gibi bu mumlar çok sık çıkar; çoğu, hiçbir şeyin dönmediği sıradan dönemlerdir. İkinci hata, bağlamı görmezden gelmek: yükseliş tepesindeki ‘çekiç’ aslında asılı adamdır ve ters anlam taşır. Üçüncü hata, küçük zaman dilimlerindeki mum formasyonlarına günlük grafikteki kadar ağırlık vermektir.
İpucu
Analiz ekranındaki kanıt kartında mum formasyonları diğer kanıtlarla yan yana durur. Bir çekicin yanında destek seviyesi ya da RSI aşırı satımı da varsa, farklı kanıtlar aynı şeyi söylüyordur; tek başına çekiç ise zayıf bir ipucudur.
Sözlük
- Doji
- Açılış ile kapanışın neredeyse aynı olduğu, gövdesiz mum; kararsızlık anlatır.
- Çekiç / asılı adam
- Küçük gövdeli, uzun alt gölgeli mum; düşüş dibinde çekiç (yükseliş eğilimli), yükseliş tepesinde asılı adam (düşüş eğilimli) adını alır.
- Kayan yıldız / ters çekiç
- Küçük gövdeli, uzun üst gölgeli mum; tepede kayan yıldız, dipte ters çekiç adını alır.
- Marubozu
- Gölgesiz ya da çok kısa gölgeli, uzun gövdeli mum; dönem boyunca tek tarafın hâkim olduğunu gösterir.
Mini test
Şimdi dene
Bir analizde mum formasyonlarını kanıt kartında incele →Bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.